Yapay zekâ için kullanılan veri merkezlerini uzaya taşımayı değerlendiren teknoloji şirketlerine, önde gelen akademik araştırmacılar risklere karşı dikkatli ilerleme çağrısı yaptı. Japon hükümetinin ev sahipliğinde her yıl düzenlenen Innovation for Cool Earth Forum için hazırlanan raporda, yörüngedeki merkezlerin gökyüzü gözlemlerini zorlaştırabileceği uyarısı yer aldı.

Rapora göre uzay veri merkezleri yaygınlaşırsa dünyanın büyük bölümünde gecenin önemli bir kısmında gökyüzündeki en görünür ışıklar yıldızlar değil uydular olabilir. Araştırmacılar, şirketler ve politika yapıcıların bu konuda “büyük bir dikkatle ilerlemesi” gerektiğini belirtti.

Veri merkezlerinin Dünya’da oluşturduğu gürültü ve ısının, şirketlerin bu yapıları uzaya taşıma seçeneğini değerlendirmesinde etkili olduğu aktarılıyor. Ancak rapor, on binlerce yapay zekâ bilgisayarının yörüngeye yerleştirilmesinin gökyüzü gözlemlerinin yanı sıra başka riskler de taşıdığına dikkat çekiyor.

Bu konuda daha önce

  1. İskoçya’da veri merkezleri için yerel halk söz istedi
  2. Voyager 1, 1977'de başlayan yolculuğunda bir ışık gününü aşacak

Saatte 17 bin mil hızla Dünya çevresinde dönen binlerce yörüngesel veri merkezinin çarpışma riskini artırabileceği ve tehlikeli uzay enkazı oluşturabileceği belirtiliyor. Raporda, ABD ordusunun bu teknolojiyi benimsemesi durumunda veri merkezlerinin gelecekteki uzay çatışmalarında potansiyel hedef haline gelebileceği de kaydedildi.

Uzay veri merkezleri güneş enerjisiyle çalışsa da onları yörüngeye taşımak için gereken çok sayıdaki roket fırlatmasının sera gazı ve siyah karbon emisyonlarına yol açabileceği ifade ediliyor. Raporun başyazarı Columbia Üniversitesi’nden David Sandalow, bu sistemlerin etkileri konusunda hâlâ “bilinmeyen bilinmeyenler” bulunduğunu söyledi.

Sandalow, “Eğer bu gerçekleşecekse, yavaş ve dikkatli bir şekilde gerçekleşmeli” dedi; çok sayıda merkezin fırlatılıp sonucun beklenmesinin doğru olmayacağını belirterek büyük riskler bulunduğunu vurguladı.

Risklere ilişkin uyarılara rağmen uzay veri merkezlerine yatırımcıların ve teknokratların ilgisi artıyor. Quilty Space verilerine göre, yörüngesel veri merkezleriyle bağlantılı yatırımlar 2025’te yaklaşık 197 milyon dolar düzeyindeyken bu yıl şu ana kadar 1,11 milyar dolara yükseldi.

Secure World Foundation verilerine göre SpaceX, 1 milyon veri merkezi uydusundan oluşan bir takımyıldız için başvuruda bulundu. Starcloud’un hedefi 88 bin, Blue Origin’in Project Sunrise girişiminin hedefi ise 51 bin 600 uydu.